Πολλοί από εμάς μπορεί να νιώθουμε στρες χωρίς να μπορούμε να καταλάβουμε γιατί. Αυτό ενδεχομένως να συμβαίνει διότι όταν προσπαθούμε να βρούμε τις πηγές του στρες μας, ψάχνουμε για μεγάλα γεγονότα, όπως η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα διαζύγιο ή ένα πιεστικό deadline. Παρόλο που αυτά τα γεγονότα εύλογα μας προκαλούν στρες, υπάρχουν και άλλοι στρεσογόνοι παράγοντες που συχνά διαφεύγουν της αντίληψης μας, οι λεγόμενοι “microstressors” (σε ελεύθερη μετάφραση «μικροί/βραχείς στρεσογόνοι παράγοντες»).
Παραδείγματα microstressors:
- Κίνηση στους δρόμους
- Ηχορύπανση
- Αυξημένη ζέστη
- Έλλειψη ύπνου
- Δυσάρεστες αλληλεπιδράσεις με οικογένεια ή φίλους
- Email ή τηλεφωνήματα από τη δουλειά εκτός από τις ώρες εργασίας μας
Οι βασικές διαφορές μεταξύ μεγάλων στρεσογόνων παραγόντων και των microstressors είναι ότι οι πρώτοι είναι μεγαλύτεροι σε ένταση αλλά μικρότεροι σε διάρκεια και οι δεύτεροι μικρότεροι συγκριτικά σε ένταση αλλά με επαναληψιμότητα. Αυτά τα χαρακτηριστικά των microstressors μπορούν να τους κάνουν να φαίνονται ακίνδυνοι αλλά λόγω της χρονιότητας τους έχουν επιπτώσεις στην υγείας μας.
Μια άλλη παράλειψη που συνήθως κάνουμε στον εντοπισμό των πηγών του στρες, είναι ότι δεν συμπεριλαμβάνουμε τα θετικά γεγονότα. Το ότι γεγονότα είναι θετικά δεν σημαίνει ότι δεν προκαλούν στρες. Μια προαγωγή, μια μετακόμιση, η έλευση ενός παιδίου είναι μεν θετικά αλλά συνδέονται με μεγάλες αλλαγές. Η περίοδος προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα συνήθως συνάδει με στρες.
Υπενθύμιση: Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάτι που για κάποιον είναι στρεσογόνο μπορεί να μην είναι για κάποιον άλλον: π.χ. μπορεί για κάποιον το να μιλήσεί μπροστα σε ένα μεγάλο κοινό να του προκαλεί στρες ενώ κάποιος άλλος να νιώθει πολύ άνετα με αυτήν την συνθήκη. Είναι σημαντικό να κρατούμε την υποκειμενική διάσταση στο τι αντιλαμβανόμαστε ως πηγή του στρες για να μην συγκρινόμαστε και αυτοκατηγορούμαστε για την δυσκολία μας σε ορισμένες καταστάσεις.
Μια εύλογη απορία σε αυτό το σημείο είναι πώς θα μας βοηθήσει να αντιλαμβανόμαστε τα αίτια του στρες μας;
Θα μας βοηθήσει ως εξής:
- Να κατανοήσουμε τι μας συμβαίνει. Μπορεί να νιώθουμε εκνευρισμό, άγχος, ή κούραση, συναισθήματα που μας φαντάζουν ακατανόητα και μας μπερδεύουν διότι δεν ξέρουμε από που προέρχονται. Το να γνωρίζουμε τι αισθανόμαστε και γιατί, από μόνο του μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε λιγότερο χαωμένοι και πιο ήρεμοι.
- Nα δραστηριοποιηθούμε για να περιορίσουμε το στρες.
- Ο ένας τρόπος είναι να αφαιρέσουμε τους στρεσογόνους παράγοντες. Συνήθως, αυτή η μέθοδος χρειάζεται αρκετό χρόνο και προσπάθεια και ορισμένες φορές δεν είναι εφικτή ή θεμιτή εάν το στρες προκύπτει από ένα ευχάριστο γεγονός. Ένα παράδειγμα εφαρμογής της μεθόδου αυτής θα ήταν η οριοθέτηση ενός/μίας συναδέλφου που μας φέρεται με άσχημο τρόπο.
- Ο άλλος τρόπος είναι να τους διαχειριστούμε καλύτερα. Δηλαδή, μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε για τους στρεσογόνους παράγοντες. Δηλαδή, αν μας μιλήσει απότομα ένας/μία προϊστάμενος/μένη να μην το λάβουμε ως προσωπική επίθεση και υποτίμηση αλλά ως την αδυναμία του/ης προϊσταμένου/ης να διαχειριστεί τη δικιά του/ης ένταση και για την εσφαλμένη εκτόνωση της στο προσωπό μας.Επίσης μπορούμε να επιδιδόμαστε σε τεχνικές χαλάρωσεις όπως διαλογισμός, αναπνοές κλπ.
- Τέλος, όταν νιώθουμε ότι έχουμε αυξημένες πηγές στρες στην καθημερινότητα μας χρειάζεται να αυξήσουμε τις πράξεις αυτοφροντίδας. Να κανονίζουμε πιο συχνά να βρεθούμε με άτομα που μας στηρίζουν και μπορούμε να μοιραστούμε τα συναισθήματα μας. Να πάμε μια βόλτα στη φύση αφού είναι κάτι που μας χαλαρώνει και μας ευχαριστεί.
Δάφνη Βενετσάνου 